İşveren gözüyle asgari ücret
Ben bu yazıyı, masasının bir yanında bordro, diğer yanında elektrik faturası duran bir işverenin yerinden yazıyorum. Ne holding patronuyum ne de gökdelen katlarında karar alan biri. Benim dünyam; dükkân kapısının önünde sigara molası veren çalışanla, akşam kepengi kapatırken yapılan “yarın nasıl olacak?” hesabı arasında geçiyor.
MEHMET YAZICI
240
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Asgari ücret konuşulurken genelde iki ses yükselir.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Biri “Bu parayla yaşanmaz” der.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Diğeri “Bu parayı ödeyemeyiz” diye iç geçirir.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Ve ilginçtir, ikisi de aynı anda haklıdır.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Ben bu yazıyı, masasının bir yanında bordro, diğer yanında elektrik faturası duran bir işverenin yerinden yazıyorum. Ne holding patronuyum ne de gökdelen katlarında karar alan biri. Benim dünyam; dükkân kapısının önünde sigara molası veren çalışanla, akşam kepengi kapatırken yapılan “yarın nasıl olacak?” hesabı arasında geçiyor.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Önce şunu net söyleyelim:</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Asgari ücret artmalı.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Çünkü bugün bir çalışanın aldığı maaş, daha ay bitmeden bitiyor. Markete girip fişine bakmadan çıkabilen asgari ücretli neredeyse kalmadı. Çocuğuna “Bu ay olmaz” demek zorunda kalan anne-babayı görmezden gelen, insanlıktan da ekonomiden de söz edemez.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Ama işin bir de konuşulmayan tarafı var.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Asgari ücret, işveren için sadece çalışana verilen para değildir.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Asgari ücret;</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">– SGK primidir</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">– Gelir vergisidir</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">– Damga vergisidir</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">– Yemek, yol, servis gideridir</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">– Artan kira bedelidir</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">– Katlanan elektrik ve doğalgaz faturasıdır</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">– Yükselen hammadde maliyetidir</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">– Düşmeyen kredi faizidir</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Yani asgari ücret arttığında, işverenin omzuna binen yük tek kalemde artmaz, katlana katlana artar.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Bir de kimsenin pek sevmediği ama yaşadığı bir gerçek var:</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Satışlar aynı hızda artmıyor.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Maliyet yukarı çıkıyor, fiyatlara yansıtıyorsun.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Bu kez müşteri azalıyor.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Müşteri azalınca ciro düşüyor.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Ciro düşünce ilk bakılan yer personel sayısı oluyor.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">İşte bu yüzden bazı işverenler asgari ücret artışını alkışlayamıyor.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Çünkü biliyor ki o alkış, birkaç ay sonra bir veda konuşmasına dönüşebilir.</span></span></p>
<p> </p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Devlet masada güçlü duruyor.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Rakam açıklanıyor, mikrofonlar kapanıyor.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Ama o rakamın nasıl ödeneceği kısmı çoğu zaman işverenin insafına bırakılıyor.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Vergi indirimi geçici.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Teşvikler sınırlı.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Prim yükü sabit.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Denetimler sert.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Sonuç?</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Küçük esnaf “yanımda bir kişi fazla çalıştıracağıma, aileden biriyle döndürürüm” diyor.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Orta ölçekli işletme “büyümeyi durdurayım” diyor.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Büyükler ise otomasyona yöneliyor.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Kim kaybediyor?</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Yine çalışan.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Asgari ücret meselesi artık sadece bir rakam meselesi olmaktan çıktı.</span></span></p>
<p><span style="font-size:16px"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">Bu, sistemin kendisiyle ilgili bir mesele.</span></span></p>